Lampa biurkowa Melo Fold, ceramika i drewno, proj. Cătălin Filip, Wielka Brytania, 2026.

Widoczny w ofercie obiekt pochodzi z Wielkiej Brytanii.

Lampa biurkowa Melo Fold należy do serii, w której Cătălin Filip bada zachowanie miękkiej gliny pod wpływem własnego ciężaru. Punkt wyjścia stanowi prosty gest złożenia cienkiej ceramicznej płaszczyzny wokół drewnianego elementu konstrukcyjnego. Powstała forma zachowuje ślad tego ruchu, pozostając jednocześnie czytelnym, funkcjonalnym obiektem oświetleniowym.

Każdy egzemplarz wykonywany jest ręcznie z kamionki oraz naturalnego drewna. Charakterystyczny klosz przypomina swobodnie opadający fragment materiału, choć w rzeczywistości został uformowany z ceramiki. Delikatnie ziarnista powierzchnia podkreśla naturalny charakter wypalonej gliny, a ciepłe światło wydobywające się z wnętrza lampy akcentuje miękkie załamania i grubość materiału.

Filip od lat rozwija własny sposób pracy z ceramiką, pozostawiając widoczne ślady procesu formowania zamiast dążyć do idealnej geometrycznej precyzji. W Melo Fold interesuje go moment, w którym ciężar materiału zaczyna wpływać na jego kształt. Rzeźbiarska forma zachowuje wrażenie lekkości, mimo że została wykonana z jednego z najstarszych i najbardziej trwałych materiałów wykorzystywanych w rzemiośle.

Drewniana podstawa nie pełni wyłącznie funkcji konstrukcyjnej. Stanowi naturalne dopełnienie ceramicznego klosza i porządkuje całą kompozycję. Zestawienie drewna z matową ceramiką buduje spokojny, wyważony charakter projektu, który dobrze odnajduje się zarówno we wnętrzach mieszkalnych, jak i przestrzeniach pracy czy galeriach.

Model Melo Fold dostępny jest w trzech wariantach kolorystycznych: White, Black oraz Terracotta. Każda wersja zachowuje identyczną formę, zmieniając jedynie sposób odbioru światła oraz charakter powierzchni. Jasna ceramika podkreśla subtelność bryły, czarna eksponuje jej rzeźbiarską masę, natomiast terakota przywołuje naturalny kolor wypalonej gliny.

Każdy egzemplarz powstaje ręcznie w pracowni Cătălina Filipa w Wielkiej Brytanii. Niewielkie różnice w fakturze, odcieniu oraz detalach wykończenia są naturalnym rezultatem ręcznego formowania i wypału, dlatego każda lampa posiada indywidualny charakter.

Cena widoczna na stronie zawiera podatek VAT 23% oraz koszty odprawy importowej.

Cătălin Filip

Cătălin Filip należy do grona artystów, dla których materiał nie jest biernym tworzywem służącym realizacji wcześniej ustalonego projektu. Glina posiada w jego pracach własny ciężar, wilgotność, opór i czas działania. Artysta rozpoczyna od określonej konstrukcji, nie prowadzi jej do końca wyłącznie za pomocą ręki. Pozwala, aby forma częściowo powstała pod wpływem sił obecnych w samym materiale. Jego obiekty są rezultatem uważnie zaplanowanego procesu, w którym decyzja autora pozostaje równie ważna jak umiejętność powstrzymania się od dalszej ingerencji.

Filip urodził się w 1989 roku w Rumunii. Studiował architekturę na Uniwersytecie Architektury i Urbanistyki im. Iona Mincu w Bukareszcie, który ukończył w 2014 roku. W tym samym roku przeniósł się do Wielkiej Brytanii i przez kolejne lata rozwijał praktykę architektoniczną w Londynie. Zawodowo zajął się ceramiką w 2021 roku. Nie przeszedł formalnej edukacji ceramicznej. Metodę pracy budował samodzielnie, przez kolejne próby, błędy, pęknięcia, deformacje i obserwację zachowania gliny w różnych stadiach wilgotności.

Jego pierwsze doświadczenie tego materiału wydarzyło się jednak znacznie wcześniej. Jako dziecko wydobywał glinę z rumuńskich placów budowy i formował z niej niewielkie przedmioty, zanim dowiedział się, że ceramikę należy wypalać. Kontakt z materią wyprzedził więc technologiczną wiedzę i warsztatową dyscyplinę. Glina była czymś znalezionym bezpośrednio w ziemi, dostępnym i podatnym na dotyk. To wspomnienie pomaga zrozumieć późniejsze przywiązanie artysty do powierzchni surowych, nieszkliwionych i niejednorodnych. Filip nie traktuje ich jako stylizacji na pierwotność. Interesuje go obecność materiału, którego pochodzenie i sposób przekształcenia nadal można odczytać w gotowym obiekcie.

Dorastanie w postkomunistycznej Rumunii również pozostawiło ślad w jego sposobie myślenia. Swobodzie twórczej towarzyszył wówczas ograniczony dostęp do narzędzi, materiałów i gotowych rozwiązań. Tworzenie wymagało zaradności, samodzielnego rozpoznawania właściwości rzeczy oraz pracy poza ustalonym systemem. W praktyce Filipa nie pojawia się nostalgia za niedoborem, obecna jest natomiast nieufność wobec metod, które zbyt szybko prowadzą do przewidywalnego rezultatu. Artysta chętnie buduje sytuacje, w których pełna kontrola staje się niemożliwa, a wiedza powstaje podczas bezpośredniego kontaktu z materią.

Wykształcenie architektoniczne nadal organizuje jego sposób pracy. Nowy obiekt często rozpoczyna się od szkicu, modelu przestrzennego oraz analizy proporcji i konstrukcji. Filip myśli o bryle poprzez jej piony, punkty podparcia, napięcia i zdolność utrzymania własnego ciężaru. Nie interesuje go jednak stabilność rozumiana jako nieruchoma doskonałość. Regularna struktura jest najczęściej stanem początkowym, który zostaje następnie poddany deformacji.

Artysta buduje cylindry, tuby i segmenty z płatów gliny. Zawiesza je, podpiera, zgina, rozciąga albo ściska. Wilgotny materiał zaczyna opadać pod własnym ciężarem. Ściany uginają się, fałdują i przesuwają, a geometryczna forma traci pierwotną regularność. Filip obserwuje przebieg tego ruchu i ingeruje oszczędnie. O ostatecznym kształcie decyduje nie tylko to, jak deformacja zostaje rozpoczęta, ale też moment jej zatrzymania. Zbyt wczesna interwencja pozostawiłaby formę martwą i przewidywalną. Zbyt późna doprowadziłaby do całkowitego załamania.

W tym sensie najważniejszą umiejętnością artysty nie jest wymuszenie kształtu, ale rozpoznanie chwili, w której obiekt osiąga stan wystarczającego napięcia. Suszenie przerywa ruch gliny, a wypał utrwala go w trwałej strukturze. Gotowa praca zachowuje wygląd materii nadal miękkiej, podatnej i niepewnej, chociaż fizycznie stała się twarda i krucha. Ceramika przechowuje obraz własnego wcześniejszego stanu.

Fałdy, zagłębienia, przechylenia i ślady nacisku nie są w tych obiektach stanowią dokument ich powstawania. Filip nie ukrywa procesu pod gładką powierzchnią ani nie usuwa wszystkich oznak oporu materiału. Interesuje go forma, w której konstrukcja pozostaje czytelna razem z wydarzeniem, które ją naruszyło. Każdy obiekt nosi ślady negocjacji pomiędzy projektem a fizycznym zachowaniem gliny.

Jego prace często przywołują skojarzenia z fragmentami krajobrazu, pniami drzew, miękką tkanką, kamieniem, ruiną albo strukturą geologiczną. Te podobieństwa nie wynikają z dosłownego naśladowania świata organicznego. Filip nie kopiuje wyglądu wzgórza ani ruchu rośliny, interesują go procesy, przez które formy powstają: nacisk, opadanie, erozja, wzrost, napięcie i utrata równowagi. Bliskość natury ujawnia się w metodzie, nie w dekoracyjnym motywie.

W wielu obiektach pojawia się stan przejściowy pomiędzy stabilnością a ruiną. Bryły wyglądają, jakby zostały zatrzymane tuż przed upadkiem. Niektóre opierają się na sobie, inne zapadają do środka albo wykrzywiają własną oś. Artysta nie przedstawia jednak katastrofy, bo bardziej interesuje go moment, w którym konstrukcja nadal istnieje, choć nie daje już poczucia pełnego bezpieczeństwa. Ta niepewność wprowadza do prac rodzaj cielesnej obecności. Obiekt wydaje się reagować na własny ciężar podobnie jak ciało reaguje na zmęczenie, nacisk lub utratę podparcia.

Praktyka Filipa rozwija się pomiędzy rzeźbą, designem i ceramiką użytkową. Artysta tworzy lampy, lustra, naczynia, świeczniki, siedziska oraz autonomiczne obiekty. Typologia produktu pozostaje rozpoznawalna, lecz nie rozstrzyga o sposobie odbioru. Lampa jest światłem, ale równie istotna pozostaje jako rzeźbiarska bryła po jego wyłączeniu. Taboret może służyć do siedzenia, a jednocześnie zachowuje niepokojącą nieregularność przedmiotu, którego stabilność trzeba najpierw sprawdzić własnym ciałem. Naczynie przywołuje funkcję przechowywania, choć niektóre realizacje celowo nie są wodoszczelne.

To przesunięcie nie polega na prostym odebraniu przedmiotowi funkcji. Filip bada raczej, ile znaczeń może pomieścić znana typologia, zanim przestanie być rozpoznawalna. Zachowuje podstawowe cechy lampy, lustra lub siedziska, lecz deformuje ich zwyczajowe istnienie. Obiekt użytkowy przestaje być neutralnym wyposażeniem wnętrza. Wymaga uwagi podobnej do tej, jaką poświęca się rzeźbie.

Nie wszystkie prace Filipa wynikają wyłącznie z obserwacji zachowania gliny. Część z nich wyrasta z pamięci konkretnych przedmiotów i miejsc. “Taburet” odwołuje się do starych, nieregularnych mebli znajdujących się w domu jego babci. Artysta wspomina je jako obiekty niedoskonałe i krzywe, lecz posiadające szczególne znaczenie. Nazwa obiektu “Taburet” pochodzi z języka rumuńskiego i oznacza stołek, taboret. W tym przypadku deformacja niesie ślad domowej kultury materialnej, w której przedmioty powstawały poza rygorem przemysłowej standaryzacji.

Istotnym etapem rozwoju stały się realizacje przygotowywane dla konkretnej architektury. W 2026 roku Filip uczestniczył w wystawie LUT: Hidrophoria podczas Romanian Creative Week w Jassach. Pracę zaprojektował dla odrestaurowanej kopuły dawnej łaźni tureckiej Baia Turcească. Punktem odniesienia była historia wody związana z tym miejscem, pionowa architektura wnętrza oraz błękity, zielenie i turkusy odnowionej przestrzeni. Artysta wyobrażał sobie wodę nadal przepływającą organicznie przez ściany budynku.

Ta realizacja wskazuje kierunek wykraczający poza samodzielny obiekt. Ceramika zaczyna reagować na pamięć miejsca, dawną funkcję architektury i warunki konkretnego wnętrza. Forma nie powstaje już wyłącznie w relacji z grawitacją działającą podczas pracy w studiu. Odpowiada także na skalę budynku, jego historię, kolor i sposób poruszania się widza.

Od rozpoczęcia profesjonalnej praktyki w 2021 roku Filip konsekwentnie rozszerza zakres swojej pracy. Wczesne lampy rozwinęły się w większe obiekty podłogowe, lustra, siedziska, rzeźbiarskie naczynia oraz instalacje. Jego prace były prezentowane między innymi podczas Ceramic Art London, Romanian Design Week, Romanian Creative Week i British Ceramics Biennial, a także na wystawach w Wielkiej Brytanii, Rumunii, Grecji, Holandii i Meksyku.

Pomimo rosnącej skali, wspólny rdzeń praktyki pozostaje czytelny. Filip rozpoczyna od struktury, której nie zamierza zachować w stanie nienaruszonym. Wprowadza materiał w proces zmiany, obserwuje jego reakcję i wyznacza granicę, po przekroczeniu której forma utraciłaby własną tożsamość. Autorstwo wyraża się w przygotowaniu warunków, podejmowaniu ryzyka i rozpoznawaniu momentu, w którym proces należy zakończyć.

Jego obiekty są jego materialnym zapisem. Przechowują ciężar, czas i napięcie, które rzeczywiście działały podczas ich powstawania. Wypalona glina utrwala stan chwilowy, a przedmiot staje się świadectwem przejścia od geometrii do deformacji, od miękkości do trwałości, od projektu do formy posiadającej częściową autonomię.

Właśnie w tej zdolności do zachowania śladu własnego powstawania znajduje się siła prac Cătălina Filipa. Artysta nie próbuje zatrzeć granicy pomiędzy kontrolą i przypadkiem. Utrzymuje ją widoczną. Architektura dostarcza Filipowi sposobu myślenia o konstrukcji. Ostateczny charakter pracy wyznacza jednak materiał, który nigdy nie zachowuje się całkowicie zgodnie z wcześniejszym planem.

C41