Wnętrze o wielu metrykach
SAR Apartment
Warszawa · 2024–2025
Powierzchnia: 150 m²
Projekt: Oskar Firek Architects
Zdjęcia: ONI Studio
Na warszawskim Powiślu Oskar Firek Architects zaprojektowało 150-metrowy apartament dla młodej rodziny, którego materialny język oparto na dębowych zabudowach, naturalnym kamieniu, piaskowych fakturach ścian i miękkich tkaninach. Duże przeszklenia otwierają salon na park, wprowadzając do wnętrza zmienność światła i zieleni. Większość wyposażenia powstała specjalnie dla tego adresu: od zabudów po stalowy kredens, stół jadalniany i biurka.
W prywatnych częściach mieszkania znalazły się również dwa obiekty wybrane przez Oskara z selekcji maybel: współczesne krzesło Tomasza Omachela oraz słowacki fotel brutalistyczny z lat 70. Ich zestawienie ujawnia dwie odległe metryki projektowania. DC 01 należy do aktualnej praktyki polskiego autora i zostało wykonane ręcznie na indywidualne zamówienie; fotel przybył z określonej epoki, własną konstrukcją oraz śladami wieloletniego użytkowania.
Data powstania zaczyna funkcjonować jako jedna z cech przedmiotu, obok jego materiału, proporcji czy technologii. W przypadku DC 01 proces twórczy obejmował pracę z konkretnym kawałkiem jesionu i ręczne formowanie mosiężnego oparcia. Fotel z lat 70. zachował natomiast formę ukształtowaną kilkadziesiąt lat wcześniej, której współczesna architektura nie mogła już współtworzyć. Mogła jedynie stworzyć dla niej odpowiednie warunki.
DC 01: jesion i mosiądz
DC 01 Tomasza Omachela składa się z jesionowego siedziska i trzech nóg oraz oparcia wykonanego z ręcznie formowanych mosiężnych prętów; całość zabezpiecza lakier. Każdy egzemplarz powstaje na zamówienie, dlatego przebieg włókien i układ słojów właściwy dla konkretnego fragmentu drewna pozostają integralną częścią realizacji.
W projekcie jesion sąsiaduje z dębem obecnym w zabudowach. Gatunki zachowują odrębność, lecz podobna temperatura i skala rysunku pozwalają im funkcjonować w jednym materiale wizualnym bez imitowania siebie nawzajem. Mosiądz wprowadza odmienną właściwość: niewielkie metalowe elementy przechwytują światło i korespondują z refleksami pojawiającymi się na kamieniu. Istotne pozostaje również to, czego nie da się ustandaryzować. Ręczna praca z pojedynczym kawałkiem drewna sprawia, że kolejne egzemplarze nie są mechanicznymi powtórzeniami jednego wzorca. Ich różnice wynikają bezpośrednio z właściwości surowca i przebiegu wykonania.
Słowacki fotel, lata 70.
Fotel o nieustalonym autorstwie i dokładnej dacie powstania reprezentuje słowackie wzornictwo lat 70. Jego zwarta bryła, ciężar wizualny i sposób prowadzenia konstrukcji należą do odmiennego porządku formalnego niż współczesne realizacje obecne w apartamencie.
Wprowadzenie takiego obiektu do SAR nie wymagało rekonstrukcji jego pierwotnego kontekstu. Nie towarzyszą mu elementy stylizowane na tę samą dekadę; pozostaje pojedynczym świadectwem określonego momentu w historii projektowania, sąsiadującym z dębowymi zabudowami, kamieniem, sztuką i współczesnym wzornictwem. To właśnie odróżnia obecność autentycznego obiektu historycznego od dekoracyjnej stylizacji. W pierwszym przypadku do wnętrza trafia rzecz wraz z własną skalą, konstrukcją i śladami czasu. Nie trzeba rekonstruować epoki, ponieważ jej materialny zapis znajduje się już w samym przedmiocie.
Różne pochodzenie, wspólna przestrzeń
Zdecydowana większość wyposażenia powstała w ramach jednego założenia, podporządkowanego proporcjom pomieszczeń oraz codziennemu sposobowi użytkowania. Obecność obiektów pochodzących spoza tej pierwotnej struktury wprowadza więc do projektu dodatkową warstwę chronologiczną.
Współczesna realizacja na zamówienie odpowiada na konkretny adres i określone potrzeby. Obiekt vintage pojawia się z formą już zamkniętą, ukształtowaną przez inną technologię i estetykę. Design kolekcjonerski zajmuje wobec nich szczególną pozycję: może powstać współcześnie, jednak od początku pozostaje związany z indywidualnym autorstwem, określonym procesem oraz materialnym charakterem pojedynczego egzemplarza.
SAR nie zaciera tych różnic. Spójność osiągnięto poprzez skalę i ograniczoną paletę materiałów, pozostawiając poszczególnym realizacjom ich własną specyfikę. Dąb, kamień, tkaniny i piaskowe powierzchnie tworzą neutralne zaplecze dla przedmiotów o odmiennym pochodzeniu, zamiast wymuszać na nich stylistyczną zgodność. W rezultacie w jednym mieszkaniu funkcjonują równocześnie różne momenty historii wzornictwa: współczesne ręczne wykonanie Tomasza Omachela, słowacka kultura projektowa lat 70. oraz architektura Oskara Firka powstała dziś, dla konkretnego sposobu życia.
Wartość takiego wnętrza ujawnia się właśnie w tej różnicy: dobra architektura potrafi przyjąć przedmioty o odmiennej proweniencji, zachowując ich autorstwo, wiek, materiał i własny język formy.