Kilim Łąka, 145 × 200 cm, wełna i bawełna, proj. Zofia Stryjeńska, Splot, Polska, lata 30.

Kilim „Łąka” opiera się na wyraźnym, powtarzalnym układzie motywów roślinnych. Każdy element jest zbudowany z prostych, geometrycznych form, ale razem tworzą kompozycję, która jest lekka i czytelna. Wzór rozwija się pasami, jednak każdy z nich różni się detalem. Kolor pracuje tu intensywnie, zestawienia czerwieni, zieleni, błękitów i ochry nie są przypadkowe, prowadząc wzrok po całej powierzchni.

To, co na pierwszy rzut oka wydaje się dekoracyjne, jest w rzeczywistości bardzo świadomie zaprojektowane. Motywy nie są kopiowane jeden do jednego. Każdy ma niewielkie przesunięcia, zmiany proporcji, inne zestawienie kolorów. Całość nie zamienia się w powtarzalny ornament, niezmiennie pozostaje żywa.

Punktem wyjścia jest projekt przypisywany Zofii Stryjeńskiej, jednej z kluczowych postaci polskiego art déco. Jej pozycja nie wynika wyłącznie z popularności, ale z realnego wpływu na sposób myślenia o polskiej sztuce użytkowej w XX wieku. Stryjeńska potrafiła przełożyć motywy ludowe na język nowoczesny, bez ich upraszczania i bez stylizacji, która odbiera im znaczenie. Jej prace były obecne na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu w 1925 roku, pokazywane na Biennale w Wenecji, trafiały do realizacji architektonicznych i projektów wnętrz. Współpracowała z przemysłem, ale zachowywała pełną kontrolę nad formą. Wzory kilimów sprzedawane do Glinian były częścią tego samego myślenia o projektowaniu, w którym autorstwo i rzemiosło pozostają równorzędne.

„Łąka” korzysta z tego języka wprost. Widać tu odniesienie do wzoru „Świeczka”, ale nie jako cytat, a jako rozwinięcie. Motywy roślinne są uproszczone, podporządkowane geometrii, a jednocześnie zachowują rozpoznawalność. To napięcie między porządkiem a swobodą jest jednym z najważniejszych elementów tego projektu.

Istotna jest też sama technika. Kilim został utkany w Glinianach, w ośrodku, który przez dziesięciolecia wyznaczał standard dla tego typu tkanin w tej części Europy. Charakterystyczne tło powstaje z wełny barwionej „na trzy końce”, co daje efekt lekkiego drgania powierzchni. Do tkania używa się cienkiej przędzy z wełny kowarskiej, pozyskiwanej z końcówek motków. Materiał, który w produkcji przemysłowej byłby odpadem, tutaj staje się pełnowartościowym surowcem.

Produkcja odbywa się ręcznie, na historycznych krosnach, przy udziale tkaczek z wieloletnim doświadczeniem. Nad całością czuwa Zenovia Szulcha, związana z Lwowską Narodową Akademią Sztuk, która kontynuuje i rozwija lokalną tradycję. Kilim ten nie jest rekonstrukcją w sensie muzealnym, przeciwnie, kontynuacją konkretnej praktyki, która ma ciągłość i realne zaplecze warsztatowe.

Każdy kilim Splot powstaje w całości ręcznie, dlatego może nieznacznie różnić się od egzemplarza prezentowanego na zdjęciu.

W cenę wliczony jest podatek VAT. Dostawy poza UE mogą wiązać się z dodatkowymi opłatami celnymi i podatkami naliczanymi przy odbiorze. Koszty te nie są ujęte w cenie zakupu.

Zapewniamy ubezpieczoną wysyłkę międzynarodową. W przypadku wysyłek poza UE lub do lokalizacji wymagających indywidualnej organizacji transportu, prosimy o kontakt na hello@maybel.pl – przygotujemy indywidualną wycenę i zajmiemy się pełną koordynacją logistyczną.

O MARCE

Splot należy do tych polskich marek, które nie próbują reaktywować rzemiosła przez sentyment. Splot to współczesna marka projektowa operująca w obrębie jednej z najbardziej świadomych tradycji polskiego designu. Kilim funkcjonuje jako medium awangardowe, rozwijane od początku XX wieku przez środowiska związane z Warsztatami Krakowskimi i później przez Spółdzielnię „Ład”. W tym kontekście tkanina nie funkcjonuje jako ornament o charakterze ludowym, ale jako nośnik kompozycji oparty na pracy z płaszczyzną i kolorem.

Marka została założona w 2020 roku przez Przemysława Cepaka i od początku opiera się na realnej współpracy z ostatniej działającej spółdzielni z Bobowej, jednego z ostatnich czynnych ośrodków produkcji kilimów w Polsce. Model pracy zachowuje klasyczną relację projektant – wykonawczyni, znaną z historii polskiego kilimu, gdzie autor wzoru i warsztat funkcjonują jako równorzędne ogniwa procesu. Współpraca z tkaczkami w Bobowej miała umożliwić stworzenie nowoczesnych polskich kilimów, a nie rekonstrukcji folkloru. Ten gest jest dla tej marki najważniejszy. Nie chodzi o stylizację na tradycję, lecz o przeniesienie tradycji do aktualnego języka projektowego.

To właśnie odróżnia Splot od wielu przedsięwzięć odwołujących się do rzemiosła. Marka nie używa kilimu jako dekoracyjnego znaku polskości. Traktuje go jako dyscyplinę projektową z własnymi ograniczeniami technicznymi i własną historią formalną.

Jednym z kluczowych obszarów działalności Splotu jest praca z archiwami. Do produkcji wracają projekty Zofii Stryjeńskiej, Józefa Czajkowskiego i Marii Bujakowej, zachowane w zbiorach muzealnych i prywatnych, pierwotnie tworzone z myślą o nowoczesnej architekturze i przestrzeniach publicznych. Wzory te są rekonstruowane i ponownie wprowadzane do obiegu jako pełnoprawne obiekty użytkowe. Równolegle marka rozwija współpracę ze współczesnymi projektantami, których praktyka opiera się na świadomej pracy z ograniczeniami techniki kilimu i jej konsekwencjami formalnymi.

Proces produkcji oparty jest na tradycyjnej technice tkactwa płaskiego. Osnowę stanowi len, wątek budowany jest z wełny, często barwionej w kilku tonach w obrębie jednej partii przędzy, co wpływa na odbiór powierzchni. Każdy etap wykonywany jest ręcznie, a czas pracy nad metrem kwadratowym wynosi około tygodnia. Tkanina pozostaje dwustronna i zachowuje wysoką trwałość wynikającą bezpośrednio z konstrukcji splotu. Serie mają charakter ograniczony, a każdy egzemplarz posiada indywidualne cechy wynikające z pracy konkretnej tkaczki oraz oznaczenie autorstwa projektu i wykonania.

Wartość tych obiektów wynika z tego modelu pracy. Z ograniczonej skali produkcji, z wysokiego udziału pracy ręcznej, z relacji między projektem a wykonaniem oraz z faktu, że każdy egzemplarz niesie w sobie zarówno kompetencję konkretnej tkaczki, jak i decyzję konkretnego autora wzoru. Dlatego kilimy Splot można rozpatrywać w kategoriach kolekcjonerskich, nie jako efemeryczne wyposażenie, ale jako trwałe przykłady polskiego designu, w których materiał, technika i autorstwo pozostają bardzo czytelne.

C37