Kilim Paryski Wielki, 170 × 300 cm, wełna i bawełna, proj. Józef Czajkowski, Splot, Polska, 1925.

Kilim ten przynależy do momentu, w którym polskie projektowanie po raz pierwszy zostało pokazane światu jako spójny, świadomy język. Kompozycja opiera się na rygorze osiowym i precyzyjnie rozpisanym układzie geometrycznym. Powtarzalne moduły budują strukturę, która jest gęsta, ale zarazem czytelna. Kolor działa płasko, bez modelunku, podkreślając konstrukcję wzoru. Całość ma charakter ornamentalny, ale nie jest dekoracją w potocznym sensie. Jest to projekt podporządkowany zasadzie.

Józef Czajkowski należał do najważniejszych postaci polskiej sztuki początku XX wieku. Był architektem, malarzem i projektantem, współtwórcą środowiska, które w latach 20. zdefiniowało nowoczesną tożsamość polskiej sztuki użytkowej. Jako główny autor koncepcji Pawilonu Polskiego na Wystawie Sztuk Dekoracyjnych w Paryżu w 1925 roku odpowiadał nie wyłącznie za architekturę, ale również za całość przekazu. W tym projekcie po raz pierwszy na taką skalę pokazano, że tradycja może być przetworzona w język nowoczesny, zdyscyplinowany i konkurencyjny wobec europejskich tendencji.

Kilim „Paryski” był częścią tej prezentacji. Nie funkcjonował jako pojedynczy obiekt, lecz jako element większej całości, w której architektura, wyposażenie i detal tworzyły spójny system. Jego wzór wynika z myślenia architektonicznego. Każdy element ma swoje miejsce, a relacje między nimi są precyzyjnie określone, oparte na strukturze.

Powrót do tego wzoru dzisiaj nie ma charakteru rekonstrukcji historycznej w sensie muzealnym. Jest próbą przywrócenia projektu do obiegu, w którym może funkcjonować zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Kilim nie był pomyślany jako artefakt zamknięty w gablocie, lecz jako część wnętrza. Jego ponowna realizacja pozwala zobaczyć, jak ten język działa w rzeczywistej skali i w relacji z przestrzenią.

Monumentalny format wzmacnia jego pierwotny charakter. Skala nie jest przypadkowa. W projektach Czajkowskiego tkanina pełniła rolę elementu architektury wnętrza, zdolnego definiować przestrzeń poprzez proporcję. W tej realizacji ta funkcja zostaje zachowana.

Kilim został utkany ręcznie w Glinianach z wełnianego wątku i bawełnianej osnowy, z użyciem tradycyjnych technik i materiałów właściwych dla historycznych realizacji.

Każdy kilim Splot powstaje w całości ręcznie, dlatego może nieznacznie różnić się od egzemplarza prezentowanego na zdjęciu.

W cenę wliczony jest podatek VAT. Dostawy poza UE mogą wiązać się z dodatkowymi opłatami celnymi i podatkami naliczanymi przy odbiorze. Koszty te nie są ujęte w cenie zakupu.

Zapewniamy ubezpieczoną wysyłkę międzynarodową. W przypadku wysyłek poza UE lub do lokalizacji wymagających indywidualnej organizacji transportu, prosimy o kontakt na hello@maybel.pl – przygotujemy indywidualną wycenę i zajmiemy się pełną koordynacją logistyczną.

O MARCE

Splot należy do tych polskich marek, które nie próbują reaktywować rzemiosła przez sentyment. Splot to współczesna marka projektowa operująca w obrębie jednej z najbardziej świadomych tradycji polskiego designu. Kilim funkcjonuje jako medium awangardowe, rozwijane od początku XX wieku przez środowiska związane z Warsztatami Krakowskimi i później przez Spółdzielnię „Ład”. W tym kontekście tkanina nie funkcjonuje jako ornament o charakterze ludowym, ale jako nośnik kompozycji oparty na pracy z płaszczyzną i kolorem.

Marka została założona w 2020 roku przez Przemysława Cepaka i od początku opiera się na realnej współpracy z ostatniej działającej spółdzielni z Bobowej, jednego z ostatnich czynnych ośrodków produkcji kilimów w Polsce. Model pracy zachowuje klasyczną relację projektant – wykonawczyni, znaną z historii polskiego kilimu, gdzie autor wzoru i warsztat funkcjonują jako równorzędne ogniwa procesu. Współpraca z tkaczkami w Bobowej miała umożliwić stworzenie nowoczesnych polskich kilimów, a nie rekonstrukcji folkloru. Ten gest jest dla tej marki najważniejszy. Nie chodzi o stylizację na tradycję, lecz o przeniesienie tradycji do aktualnego języka projektowego.

To właśnie odróżnia Splot od wielu przedsięwzięć odwołujących się do rzemiosła. Marka nie używa kilimu jako dekoracyjnego znaku polskości. Traktuje go jako dyscyplinę projektową z własnymi ograniczeniami technicznymi i własną historią formalną.

Jednym z kluczowych obszarów działalności Splotu jest praca z archiwami. Do produkcji wracają projekty Zofii Stryjeńskiej, Józefa Czajkowskiego i Marii Bujakowej, zachowane w zbiorach muzealnych i prywatnych, pierwotnie tworzone z myślą o nowoczesnej architekturze i przestrzeniach publicznych. Wzory te są rekonstruowane i ponownie wprowadzane do obiegu jako pełnoprawne obiekty użytkowe. Równolegle marka rozwija współpracę ze współczesnymi projektantami, których praktyka opiera się na świadomej pracy z ograniczeniami techniki kilimu i jej konsekwencjami formalnymi.

Proces produkcji oparty jest na tradycyjnej technice tkactwa płaskiego. Osnowę stanowi len, wątek budowany jest z wełny, często barwionej w kilku tonach w obrębie jednej partii przędzy, co wpływa na odbiór powierzchni. Każdy etap wykonywany jest ręcznie, a czas pracy nad metrem kwadratowym wynosi około tygodnia. Tkanina pozostaje dwustronna i zachowuje wysoką trwałość wynikającą bezpośrednio z konstrukcji splotu. Serie mają charakter ograniczony, a każdy egzemplarz posiada indywidualne cechy wynikające z pracy konkretnej tkaczki oraz oznaczenie autorstwa projektu i wykonania.

Wartość tych obiektów wynika z tego modelu pracy. Z ograniczonej skali produkcji, z wysokiego udziału pracy ręcznej, z relacji między projektem a wykonaniem oraz z faktu, że każdy egzemplarz niesie w sobie zarówno kompetencję konkretnej tkaczki, jak i decyzję konkretnego autora wzoru. Dlatego kilimy Splot można rozpatrywać w kategoriach kolekcjonerskich, nie jako efemeryczne wyposażenie, ale jako trwałe przykłady polskiego designu, w których materiał, technika i autorstwo pozostają bardzo czytelne.

C37