Kilim Świeczka, 145 × 200 cm, wełna i bawełna, proj. Zofia Stryjeńska, Splot, Polska, lata 30.

Kilim „Świeczka” opiera się na napięciu między porządkiem a rozproszeniem. Kompozycja jest dynamiczna, oparta na diagonalnych osiach, które prowadzą wzrok przez całą powierzchnię. Motywy przypominające płomienie, rośliny i znaki geometryczne układają się w system, który nie daje się zamknąć w jednym rytmie. Powtórzenia są tylko pozorne. Każdy fragment działa inaczej, a całość pozostaje w ciągłym ruchu.

To bardzo charakterystyczne dla sposobu myślenia Zofii Stryjeńskiej. Jej projekty nie były ilustracją folkloru, lecz jego świadomą reinterpretacją. Budowała język wizualny oparty na syntetycznych formach i wyraźnym kolorze, ale podporządkowany dyscyplinie kompozycji. W jej pracach motyw ludowy zostaje przetworzony w znak, który funkcjonuje w nowoczesnym układzie. Dzięki temu nie jest cytatem z tradycji, zdecydowanie bardziej jej rozwinięciem.

Stryjeńska należała do najważniejszych postaci polskiej sztuki pierwszej połowy XX wieku. Była jedną z centralnych autorek środowiska art déco, ale jej pozycja wykraczała poza ten nurt. Jej prace były obecne na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu w 1925 roku, gdzie polska prezentacja została szeroko doceniona. Projektowała dla architektury, wnętrz i przemysłu, pracowała z tkaniną, malarstwem i grafiką. Współpracowała z warsztatami tkackimi w Glinianach, przekazując im swoje projekty do realizacji. To właśnie tam jej język formalny spotkał się z wysokim poziomem rzemiosła.

„Świeczka” należy do tej grupy projektów, w których szczególnie wyraźnie widać relację między formą a techniką. Układ motywów jest podporządkowany konstrukcji kilimu. Linie są ostre, kolory prowadzone płasko, bez modelunku. Tło wykonane z przędz barwionych „na trzy końce” wprowadza delikatne drganie powierzchni, które rozbija jednolitość i wzmacnia odbiór całości.

Projekt znany jest z realizacji muzealnych i należy do rozpoznawalnych przykładów polskiej tkaniny dekoracyjnej okresu międzywojennego. Jego aktualna interpretacja powstała na podstawie archiwalnych materiałów, z zachowaniem zasad kompozycyjnych i technologicznych właściwych dla pierwotnych realizacji.

Kilim został utkany ręcznie w Glinianach z wełnianego wątku i bawełnianej osnowy. Do jego wykonania wykorzystuje się cienką przędzę kowarską, pozyskiwaną z końcówek motków po produkcji przemysłowej, co pozwala zachować subtelność detalu i charakterystyczną miękkość rysunku.

Każdy kilim Splot powstaje w całości ręcznie, dlatego może nieznacznie różnić się od egzemplarza prezentowanego na zdjęciu.

W cenę wliczony jest podatek VAT. Dostawy poza UE mogą wiązać się z dodatkowymi opłatami celnymi i podatkami naliczanymi przy odbiorze. Koszty te nie są ujęte w cenie zakupu.

Zapewniamy ubezpieczoną wysyłkę międzynarodową. W przypadku wysyłek poza UE lub do lokalizacji wymagających indywidualnej organizacji transportu, prosimy o kontakt na hello@maybel.pl – przygotujemy indywidualną wycenę i zajmiemy się pełną koordynacją logistyczną.

O MARCE

Splot należy do tych polskich marek, które nie próbują reaktywować rzemiosła przez sentyment. Splot to współczesna marka projektowa operująca w obrębie jednej z najbardziej świadomych tradycji polskiego designu. Kilim funkcjonuje jako medium awangardowe, rozwijane od początku XX wieku przez środowiska związane z Warsztatami Krakowskimi i później przez Spółdzielnię „Ład”. W tym kontekście tkanina nie funkcjonuje jako ornament o charakterze ludowym, ale jako nośnik kompozycji oparty na pracy z płaszczyzną i kolorem.

Marka została założona w 2020 roku przez Przemysława Cepaka i od początku opiera się na realnej współpracy z ostatniej działającej spółdzielni z Bobowej, jednego z ostatnich czynnych ośrodków produkcji kilimów w Polsce. Model pracy zachowuje klasyczną relację projektant – wykonawczyni, znaną z historii polskiego kilimu, gdzie autor wzoru i warsztat funkcjonują jako równorzędne ogniwa procesu. Współpraca z tkaczkami w Bobowej miała umożliwić stworzenie nowoczesnych polskich kilimów, a nie rekonstrukcji folkloru. Ten gest jest dla tej marki najważniejszy. Nie chodzi o stylizację na tradycję, lecz o przeniesienie tradycji do aktualnego języka projektowego.

To właśnie odróżnia Splot od wielu przedsięwzięć odwołujących się do rzemiosła. Marka nie używa kilimu jako dekoracyjnego znaku polskości. Traktuje go jako dyscyplinę projektową z własnymi ograniczeniami technicznymi i własną historią formalną.

Jednym z kluczowych obszarów działalności Splotu jest praca z archiwami. Do produkcji wracają projekty Zofii Stryjeńskiej, Józefa Czajkowskiego i Marii Bujakowej, zachowane w zbiorach muzealnych i prywatnych, pierwotnie tworzone z myślą o nowoczesnej architekturze i przestrzeniach publicznych. Wzory te są rekonstruowane i ponownie wprowadzane do obiegu jako pełnoprawne obiekty użytkowe. Równolegle marka rozwija współpracę ze współczesnymi projektantami, których praktyka opiera się na świadomej pracy z ograniczeniami techniki kilimu i jej konsekwencjami formalnymi.

Proces produkcji oparty jest na tradycyjnej technice tkactwa płaskiego. Osnowę stanowi len, wątek budowany jest z wełny, często barwionej w kilku tonach w obrębie jednej partii przędzy, co wpływa na odbiór powierzchni. Każdy etap wykonywany jest ręcznie, a czas pracy nad metrem kwadratowym wynosi około tygodnia. Tkanina pozostaje dwustronna i zachowuje wysoką trwałość wynikającą bezpośrednio z konstrukcji splotu. Serie mają charakter ograniczony, a każdy egzemplarz posiada indywidualne cechy wynikające z pracy konkretnej tkaczki oraz oznaczenie autorstwa projektu i wykonania.

Wartość tych obiektów wynika z tego modelu pracy. Z ograniczonej skali produkcji, z wysokiego udziału pracy ręcznej, z relacji między projektem a wykonaniem oraz z faktu, że każdy egzemplarz niesie w sobie zarówno kompetencję konkretnej tkaczki, jak i decyzję konkretnego autora wzoru. Dlatego kilimy Splot można rozpatrywać w kategoriach kolekcjonerskich, nie jako efemeryczne wyposażenie, ale jako trwałe przykłady polskiego designu, w których materiał, technika i autorstwo pozostają bardzo czytelne.

C37